Startup : Red Cat Motion và những ngày đầu khởi nghiệp

Những chia sẻ rất thực từ Founder Đinh Kiều Anh Tuấn về từ những ngày đầu thành lập nhóm và khởi sự kinh doanh với dự án Red Cat Motion.

“Cách đây 2 năm thì Red Cat chưa ra đời. Lúc đó chỉ là một nhóm designer nhỏ suốt ngày ngồi ở Downtown cafe làm việc chung với nhau. Giờ quán cafe đó đổi chủ rồi.

Kể ra thì Red Cat cũng sắp được một tuổi rồi, nhưng tôi và thằng Dương (Co-founder) đã làm việc với nhau gần được hai năm rồi. Trong hai năm qua thì có biết bao nhiêu chuyện và cũng học được biết bao nhiêu thứ, có cả tốt lẫn xấu.

Kể ra thì tôi cũng có tiến bộ. Để tôi kể thời giang hồ của tôi cho nghe:

Tôi về Việt Nam được hơn 2 năm rồi. Ngày mới đầu về tôi cũng chưa biết mình sẽ làm gì nên tôi gửi mail cho các nhà tuyển dụng ghi là cái gì tôi cũng biết (chém gió!), bên công ty có vị trí nào phù hợp không. Tuần sau đó tôi ngồi chễm chệ làm Art kiêm CD ở Golden Digital. Sếp tôi nói tôi là CD trẻ nhất nhưng mọi người nghĩ tôi là thằng ngông nhất thì đúng hơn. Công việc của tôi là làm về website, tất nhiên là tôi chém gió. Ở nước ngoài đúng là tôi được học tất cả – nhưng chỉ thật sự theo đuổi vài thứ. Tôi đã mua rất nhiều sách – và đọc rất nhiều, cũng như tìm hiểu khắp nơi. Ít ra tôi chém gió nhưng tôi làm được – ít gì cũng được 1 năm.

Trong thời gian đó tôi cũng đang làm freelance về animation rồi. Tôi nhận được làm video cho Goodyears. 

Hồi mới về nên hào hứng lắm, lúc đó tôi còn nói vói papa tôi là để con cố gắng làm thật tốt hơn cả budget để kiếm thêm khách hàng. Papa tôi chỉ nói:”Không có chuyện đó đâu” (Quá phũ). Mà không có chuyện đó thật :). Điều đó dạy cho tôi bài học ở VN – khách hàng chưa bao giờ có suy nghĩ sẽ tận hưởng 1 dịch vụ tốt hơn và trả 1 giá tốt hơn. Họ luôn muốn tốt nhất, trả ít nhất. Và mặc nhiên bạn đã đưa cost thế thì giữ lấy đó làm chuẩn của bạn luôn đi. Một trong những lí do vì sao tôi làm cho khách hàng nước ngoài nhiều hơn và tôi rất ít khi đôi co giá. Được thì làm – không thì thôi.

Ít lâu sau thì tôi làm video cho Creative Bay

Phải nói đó là một dự án hào hứng vô cùng. Ngày nào làm việc ở Golden xong tôi cũng thức đến sáng để cày cái dự án đó. Lúc đó nó máu lửa có khác.

Mặc dù bây giờ làm CD, Art nhưng máu của tôi không phải thuần máu nghệ sĩ. Tôi thích kinh doanh từ art hơn. Tôi biết được điều này từ hồi xưa lúc chọn ngành tôi phân vân giữa ba lựa chọn đó là kinh doanh bất động sản, y khoa và thiết kế. Xong tôi nghĩ thiết kế ngày nào cũng làm cái mới mẻ nên sẽ không chán (mà tinh tôi hay chán) nên tôi chọn ngành thiết kế. Nhưng mà kể ra tôi tiếp xúc với ngành từ hồi năm lớp 6 rồi. Vì bác tôi làm thiết kế, mà tôi hay qua nhà ổng nên được truyền nghề. Ở bên Úc bạn bè lo học nâng cao tay nghề thì tôi lọ mọ trong nhà sách tìm mấy quyển sách chỉ kinh doanh về thiết kế, hoặc kinh nghiệm làm freelancer. Số tôi cũng may mắn, công việc đến ào ào. Nhiều bạn nghệ sĩ sẽ không thích nói chuyện với tôi vì tôi hay nói chuyện công việc và chỉ các bạn làm kinh nghiệm freelance chứ ít nói chuyện về cảm hứng sáng tạo. Cái này tôi biết rất rõ vì trong team và đến bây giờ công ty nhiều đứa cũng nói vậy.

Tôi thích và muốn làm gì thì phải làm cho bằng được. Tôi hay động viên các bạn luôn tìm hiểu cái mới và làm sao để làm tốt hơn. Skills của tôi và sản phẩm của tôi có được như bây giờ cũng là từ việc đó. Chắc hẳn nhiều bạn dạo quanh Behance hay Vimeo sẽ ngồi tự kỉ:”Dau xanh rau ma chúng nó không phải người…” .Tôi thì không như vậy, tôi học cái hay của người khác và biết điểm yếu của mình để biến nó thành điểm mạnh. Tôi hay nói các bạn đừng so sánh mình với người khác mà hãy tự hỏi làm sao đề làm tốt hơn mình đã làm. Ai rảnh bữa nào hẹn tôi ngồi cafe tui sẽ share vài chiêu. Nhưng mà đừng bàn về cảm hứng gì nhé. Tôi xin thua. Tôi không giỏi trong việc truyền cảm hứng cho người khác.

Hồi xưa tôi tự biết tìm tòi nên khi làm freelance chưa bị bỡ ngỡ bao giờ. Tôi tự biết làm invoice (các bạn có thể tạo invoice tại invoicemachine – free hoặc từ Paypal) để gửi khách hàng. Tôi tự biết deal giá (tôi chưa bao giờ bị hố, chỉ khi làm với VN là khách hàng chạy luôn. Tôi tự biết kiểm soát thu chi của mình, biết tính tiền theo giờ và thời gian chết đợi feedback. Do nhiều việc tôi phải tự quản lý hết nên đầu óc lúc nào cũng tiền bạc và khách hàng. Tôi đi đâu cũng mang theo điện thoại. Cứ mỗi 5-10 phút tôi check mail một lần, nên khách hàng không bao giờ đợi. Nhiều khi tôi nói họ cần gì cứ email vì tôi trả lời nhanh hơn là skype hay sms . Nếu ai từng làm cho nước ngoài, sẽ biết việc họ rất rõ ràng nếu như không đáp ưng công việc, làm trễ hẹn bạn sẽ bị bồi thường và huỷ hợp đồng. Tôi từng bị luật sư nước ngoài gửi mail, rất nhiều thứ, tôi học được rất nhiều. Và nó cũng một phần ảnh hưởng đến tính cách tôi trong cách làm việc.

Trong công việc tôi khó tính và vì khách hàng nhiều hơn. Nhiều khi tôi vô tâm chửi bới mọi người cũng là để bảo vệ khách hàng và mọi người trong team của tôi thôi – Vì chỉ cần hành động sai của 1 người có thể ảnh hưởng đến cả team. Cũng vì thế có những đợt khách hàng không happy không thanh toán tôi không có tiền trả là tụi nó dói (tôi cũng đói), mà không phải ai củng hiểu. Thường tôi là người bị khách hàng chửi nhiều nhất (dĩ nhiên rồi vì tôi gánh hết trách nhiệm mà).

Hồi xưa làm một mình tôi chưa bị complain bao giờ vì tính tôi cẩn thận (có lẽ tôi học được điều đó từ ba, vì ba tôi là thợ sửa khoá), nhanh và đúng deadline. Sau này có team do quản lý không tốt nên cũng có lúc trễ deadline. (Điều mà đến bây giờ tôi vẫn học rất nhiều). Tôi hối. Tôi chửi tụi nó thì tụi nó bực tụi nó ghét trong khi khách hàng đòi hủy hợp đồng.

Những ngày đầu Red Cat Motion còn là 1 team freelancer gồm 5 người. Lúc đó tôi còn chưa gặp thằng Dương nữa. Đó là 1 team giỏi – ai cũng đều có chuyên môn hết.

Điều mà khiến tôi quyết định nghỉ ở Golden là từ khi gặp thằng Phong. Em nó thật sự rất giỏi – nó dường như là thứ duy nhất lúc đó mang lại cảm hứng cho tôi rằng ở xung quanh còn có người đang mày mò cái giống tôi. Và rất giỏi, tôi học của nó rất được nhiều điều. Giống như tôi nói ở trên và tôi bắt đầu mày mò nhiều hơn, nhiều hơn nữa. Đây là 1 trong những sản phẩm từ khi gặp e nó mà đã tạo bước ngoặc trong animation của tôi và Red Cat Motion sau này. 

Tôi và nó cùng làm chung, mọi thứ rất tốt, job nhiều hơn và em nó kéo về thêm 3 người làm chung. Thật sự trong đầu tôi lúc đó chỉ coi 3 em đó là những freelancer và mình đang thuê về làm. Nhưng sau một thời gian làm việc – tôi cảm thấy mình có thể share là 1 team với nhau. Nhưng mọi thứ tôi chẳng thấy hào hứng gì cả? Vì đơn giản vẫn là 1 nhóm freelancer, tôi giao gì mấy em làm đó. Chưa bao giờ cùng nhau nói chuyện làm việc thế nào phát triển team? Và thế tôi lại lủi thủi tìm khách hàng một mình. Như tôi nói ở trên, tôi rất nóng và hay chửi khi ai không làm việc tốt. Và xích mích xảy ra người đi, người đến. Lúc này tôi gặp Dương – ngay từ đầu ghét nó, nhưng vẫn làm vì thấy nó được việc. Lúc tôi kêu cho nó vào team, nhìn mặt nó vui dễ sợ – tối ngày nó ngồi nói công việc, làm sao phát triển, thị trường tiềm năng. Anh em mình mở công ty đi. Nó làm tôi cảm nhận khác hẳn việc làm chung là thế nào. Và đó tôi quyết định mở công ty – với ban đầu 5 thằng. Tất nhiên chuyện gì đến thì đến sau vài tháng tan rã, xích mích có, không cùng định hướng có. Phong thì đi nước ngoài – ngay từ đầu thì em nó cũng nói dự định rồi, nên tôi không ngạc nhiên lắm. Đứa thì không cùng định hướng, giờ cũng làm ở mảng khác vẫn ngon lành.

Kỉ niệm buồn nhất là lúc tôi đuổi một bạn ra khỏi team. Tôi chỉ hù nó kêu em đi ra khỏi đây thì em đi luôn đi và nó đi thiệt. Tính tôi nóng và thậm chí chửi khá là nặng, ngay cả con gái cũng vậy. Nhưng giờ đỡ hơn rồi, giờ tôi hay chửi mấy thằng công ty còn con gái ít chửi lắm. Thật ra tính tôi nóng thì vẫn nóng thế – chỉ là tôi phải sửa từ từ. Làm ở nước ngoài tôi quen rồi – bị chửi bull shit, shit đủ các loại fuck. Nhưng tôi chả quan tâm lắm – chửi đúng thì nghe thôi. Tôi biết mình chẳng được nhiều người ưa – nhưng đó là tính cách như tôi kể ở trên. Tôi chỉ có thể cải thiện chứ không thể thay đổi.

Hợp với tôi nhất là thằng Dương vì tôi với nó có thể nói chuyện công việc cả ngày luôn. Hồi đó chưa hiểu ý nhau nên tôi với nó cãi nhau như chó. Nói thiệt là tôi ghét nó, ngày đầu tiên gặp đã hỏi trên trời dưới đất. Nhưng bây giờ nó là cộng sự tốt nhất và hiểu tôi nhất. Hình như nó bù trừ cho tôi thì phải. Tính tôi nóng nảy, cầu toàn và hay vội vã nên ai hiểu thì mới làm việc chung được, không thì chỉ có chửi bới nhau.

Khi chỉ còn 2 thằng, chúng tôi cứ thế mà chơi, chơi với những dự định, những kế hoạch. Ai nói mặc kệ. Và giờ tôi đã có 1 team tuyệt vời gần 10 người.

Team tôi giờ trâu lắm, mọi người đồng lòng nhiều hơn và ai cũng chịu được tính cách tôi. Và nhất là ai cũng bựa. Thằng Bi đẹp trai nhất công ty và làm với tôi lâu nhất. Duy làm motion lâu nhất và cứng tay nhất cho đến giờ. Thằng Duy đĩ lắm, ai cũng khen nó đẹp trai mà tôi thấy tôi vẫn đẹp hơn nó. Toàn vẽ typo đẹp nhất công ty. Tất cả các câu chuyện về công ty bữa giờ đều do em nó vẽ. An xì teen vì ẻm là con gái nhỏ nhất. Chị Long hay được tôi gọi là 5 năm (vì bả có kinh nghiệm 5 năm) trùng họ tên với bạn gái tôi. Bà này vẽ đẹp khỏi chê. Công ty đang có Tuấn Anh làm nhân vật animation rất tốt.

Như nói ở trên tôi không giỏi cảm hứng, mà cũng chẳng giỏi cảm xúc. Nên chỉ có 1 từ nói là team tôi thần thánh. Hay gọi là công ty Red Cat Motion thần thánh.

Sắp tới sẽ có thêm các nhân vật cộm cán khác . Cùng thêm 1 người anh (Co-Founder), chưa lộ diện được. Chắc chắn sẽ có rất nhiều điều mới khi anh lộ diện.

Những người gắn bó với tôi đến giờ đều là duyên. Và tôi tin cái duyên đó. “
Business,Entrepreneur,Startup,Doanh nhan , Khoi nghiep, Kinh Doanh,Soft Skills, Ky nang mem

Đinh Kiều Anh Tuấn